Terapia uciskowa

Początkowe opuchnięcie tkanki kikuta kończyny nie jest niczym niespodziewanym. Ta opuchlizna (obrzęk) jest normalną reakcją organizmu na operację. Można jej zapobiec wywierając nacisk na całą powierzchnię kikuta.

Celem wywierania nacisku na całego kikuta jest zmniejszenie jego obrzęku oraz uformowanie go na potrzeby późniejszego dopasowania protezy. Uciskanie amputowanej kończyny ułatwia dopasowanie protezy i przyspiesza możliwość jej noszenia. Dodatkowo, terapia uciskowa sprzyja prawidłowemu krążeniu w kikucie, co zmniejsza ból i przyspiesza gojenie się blizny.

Stosuje się różne odmiany terapii uciskowej: owijanie kikuta elastycznym opatrunkiem, stosuje się pończochy uciskowe lub gotowe opatrunki silikonowe tzw. linery silikonowe.


Opatrunki

Kiedy początkowy opatrunek lub gips zostaje usunięty z kikuta, używa się opatrunków uciskających z zastosowaniem specjalnej techniki bandażowania. Przez pierwsze tygodnie po operacji kikut jest owijany przez rehabilitanta lub personel pielęgniarski. Dopracowana technika uciskania elastycznymi bandażami ma tę zaletę, że pozwala na indywidualne dopasowanie opatrunku to kształtu kikuta oraz stopnia amputacji.

Opatrunek jest często zdejmowany aby sprawdzić jak postępuje rozwój kikuta, schodzenie opuchlizny oraz zmiany blizny. Początkowo okresy pomiędzy zmianami opatrunku są bardzo krótkie - czasami jest on zdejmowany po 30 minutach aby upewnić się, czy nie jest zbyt ciastny lub luźny. W miarę upływu czasu opatrunek uciskowy jest noszony przez kilka godzin, na przykład pomiędzy noszeniem protezy tymczasowej.

W późniejszym okresie personel pielęgniarski lub lekarz może nauczyć pacjenta samodzielnego zakładania opatrunku uciskowego. Dokładne wyjaśnienie procesu bandażowana pomaga uniknąć błędów, które mogłyby skutkować ponowne opuchnięcie kikuta lub podrażnień i urazów spowodowanych zagięciami w materiale lub zbyt ciasnym owijaniem. Aby uniknąć urazów, do umocowania opatrunku nalezy używać taśmy klejącej zamiast metalowych spinaczy.

Bardzo ważne jest dokładne czyszczenie opatrunku. Ponieważ bandaże absorbują pot, muszą być prane codziennie z użyciem delikatnego środka myjącego lub mydła, po czym najlepiej pozostawić je zawinięte w ręczniku aby wchłonął on większość wody. Aby zachować elastyczność bandaży, nie należy ich rozwieszać, lecz płasko je rozłożyć do momentu wyschnięcia.

Opatrunek uciskowy należy nosić przez cały czas aż to momentu zagojenia kikuta. Kiedy nastąpi całkowite zagojenie, można spróbować przespać noc bez opatrunku, po uprzednej konsultacji z lekarzem, technkiem ortopedycznym lub rehabilitantem. Jeśli następnego ranka kikut wykazuje oznaki wyraźnej opuchlizny, terapia uciskowa musi być kontynuowana.

Pończochy kompresyjne

Zamiast bandaża można stosować pończochy uciskowe, które są dostępne w różnych rozmiarach. Podobnie jak opaski elastyczne, pończochy muszą być codziennie prane i rozłożone płasko do wyschnięcia, aby nie utraciły swojej elastyczności.

Zaletą kompresyjnych pończoch kikutowych jest ich łatwe zakładanie i zdejmowanie. Do ich podtrzymania można stosować podwiązki przypinane do pasa lub używać pasa na stałe połączonego z pończochą.

Linery silikonowe

Oprócz opasek elastycznych i pończoch kompresyjnych, do terapii uciskowej kikuta używa się także linerów silikonowych. Dostępne są one w standardowych rozmiarach lub mogą być wykonane na indywidualne zamówienie jeśli rozmiar lub kształt kikuta tego wymaga. Liner wywiera równomierny ucisk na kikut, formując go do pożądanego kształtu, podczas gdy elastyczny, przyjazny skórze silikon powoduje, że blizna staje się miękka i elastyczna.

Najlepszym sposobem zakładania linera jest wywrócenie go na drugą stronę i równomierne nawinięcie na kikut. Nie należy wciągać go na siłę tak jak pończochy. Powinno się unikać zagięć i do pozostawienia powietrza pomiędzy skórą i silikonem.

Liner należy czyścić codziennie, używając delikatnego, bezzapachowego mydła i ciepłej wody. Jeśli pocisz się obficie – należy liner czyścić kilka razy dziennie i używać środka dezynfekcyjnego. Technik ortopeda szczegółowo wyjaśni Tobie jak dbać o liner i jak go używać.