Po amputacji kończyny górnej

Zaraz po amputacji Twój powrót do zdrowia i leczenie rany pooperacyjnej na kikucie stoją na pierwszym miejscu. Obie te kwestie są ważne, abyś już wkrótce mógł rozpocząć proces usprawniania i mógł zostać zaopatrzony w odpowiednią protezę.

Podane przez nas poniżej informacje pomogą Ci przygotować się do zaopatrzenia w protezę kończyny górnej.


Czas po amputacji

Co czeka Cię po amputacji?

Terapię usprawniającą można rozpocząć już w krótkim czasie po amputacji. Rana na kikucie zostanie zaopatrzona opatrunkiem, a po pewnym czasie kikut będzie przygotowywany do zaopatrzenia w protezę. Jeżeli rana pooperacyjna będzie dobrze wygojona można wtedy rozpocząć proces zaopatrzenia protetycznego i usprawniania, który z reguły trwa około pół roku.

W czasie usprawniania Twoja współpraca z zespołem terapeutycznym będzie odgrywała bardzo ważną rolę. Cały zespół terapeutyczny -lekarz, technik, terapeuci, podejmą kroki, które pomogą wrócić Ci do możliwie najlepszej sprawności.

Terapia przeciwobrzękowa

Terapia przeciwobrzękowa

Normalne jest, że zaraz po amputacji tkanki w obrębie kikuta są obrzęknięte. Obrzęk jest normalną reakcją organizmu na przebytą operację i ustępuje z reguły po około tygodniu. Do momentu wyjęcia szwów rana zaopatrzona będzie lekkim opatrunkiem i można zastosować odpowiednio dozowaną terapię uciskowa.

W celu kontrolowania zmian zachodzących w obwodach kikuta powinno się dokonywać regularnych pomiarów. Należy przy tym zwrócić uwagę, aby miara pobrana była zawsze w tych samych miejscach i zapisywana w celu kontrolowania zachodzących zmian. W ten sposób łatwo sprawdzić w jakim zakresie obrzęk ustępuje.

Prawidłowe pozycje ułożeniowe

Jeżeli obrzęk kikuta długo się otrzymuje, a proces gojenia rany pooperacyjnej jest zaburzony, czas dopasowania protezy nieco się wydłuży. Już w łóżku szpitalnym ważne jest przybieranie odpowiedniej pozycji, która zapobiegnie skracaniu się mięśni i sztywnieniu stawów. Na początku pacjenci często przybierają pozycję, w której dolegliwości bólowe będą najmniejsze. Nie zawsze jednak jest to optymalna pozycja zapobiegająca powstawaniu przykurczy. Na ile to możliwe kikut powinien być układany w pozycji wyprostowanej. W żadnym przypadku kikut nie powinien być układany przez dłuższy czas na podwyższeniu (np. na poduszce). Może to doprowadzić do powstania przykurczy i zaburzenia ruchomości kikuta.

Ćwiczenia ruchowe

Staraj się poruszać kikutem kilkukrotnie w ciągu dnia. Pozwoli to na zachowanie ruchomości w stawach i zapobiegnie powstawaniu przykurczy. Wczesne wykonywanie ćwiczeń ruchowych odgrywa ważną rolę w pobudzaniu do pracy układu krwionośnego oraz wpływa korzystnie na równowagę. Poproś fizjoterapeutę o pokazanie kilku ćwiczeń, które będziesz w stanie wykonać w każdej sytuacji. Bardzo ważne jest wykonywanie ruchów w stawie ramiennym, który w bezruchu szybko staje się sztywny. Odpowiednie pozycje ułożeniowe w połączeniu z ćwiczeniami ruchowymi pozwolą na szybsze dopasowanie protezy i powrót do sprawności.

Wczesna terapia kompresyjna

Zaraz po operacji rana zostanie zaopatrzona w opatrunek, który będzie regularnie zmieniany. Następnie rozpoczęta zostanie terapia kompresyjna, przy użyciu odpowiedniego bandaża uciskowego. O dokładnym czasie rozpoczęcia terapii kompresyjnej zadecyduje Twój lekarz prowadzący.

Celem terapii kompresyjnej jest redukcja obrzęku kikuta i przygotowanie do noszenia protezy. Ucisk wywarty na kikut pomoże w optymalnym dopasowaniu odpowiednio dobranej protezy. Dodatkowo kompresja wpływa pozytywnie na krążenie krwi w kikucie, skutkiem czego jest zmniejszenie dolegliwości bólowych i lepsze gojenie się rany pooperacyjnej.

Opatrunek uciskowy

Opatrunek uciskowy pozwala z dnia na dzień dozować odpowiednią siłę kompresji. Nacisk wywierany na kikut powinien być największy na szczycie kikuta i zmniejszać się w kierunku do ciała. Do przeprowadzenia terapii uciskowej należy użyć odpowiednich bandaży kompresyjnych oraz plastra w celu zamocowania bandaża. Odpowiednia technika bandażowania wymaga wiedzy i doświadczenia, dlatego warto, aby początkowo bandażowanie wykonywane było przez wyszkolony personel medyczny. Z biegiem czasu Twój kikut będziesz bandażować samodzielnie. Ważne jest, aby opatrunek uciskowy nie powodował dolegliwości bólowych i miejscowego ucisku powodującego zaburzenie przepływu krwi i chłonki.

Liner silikonowy

Liner silikonowy może być świetną alternatywą do opatrunku uciskowego. Można założyć go na kikut w łatwy i szybki sposób. Linery występują w kilku rozmiarach. W celu wywołania odpowiedniego ucisku na całą powierzchnię kikuta należy zwrócić szczególną uwagę, aby podczas zakładania linera pomiędzy jego powierzchnią, a kikutem nie pozostało powietrze. Ucisk wywołany poprzez liner powinien obejmować całą powierzchnię kikuta. Początkowo noszenie linera silikonowego może powodować zwiększoną potliwość, która po pewnym czasie, gdy skóra się przyzwyczai wróci do normy. Aby zapobiec ewentualnym podrażnieniom skóry, szczególnie na początku, możesz zastosować krem Ottobock Derma Prevent. Bardzo ważna jest również prawidłowa pielęgnacja linera przestawiona w instrukcji obsługi.

Kontynuacja terapii kompresyjnej

Jeżeli obwody kikuta przed dłuższy czas będą pozostawać bez zmian (co sprawdzić można dzięki dokonywanym notatkom, na których zapisywane są pomiary) można wtedy rozpocząć proces zaopatrzenia w protezę. Terapię uciskową należy kontynuować do momentu, kiedy proteza będzie noszona przez cały dzień. Twój terapeuta lub technik pokażą, jak samodzielnie i w odpowiedni sposób należy bandażować kikut.

Trening bez protezy kończyny górnej

Przygotowany poniżej trening pomoże wzmocnić zarówno mięśnie tułowia, brzucha, pleców, jak i zachowanej kończyny górnej oraz nóg. Ważne, aby podczas ćwiczeń aktywować również kikut.

Trening bez protezy

Trening bez protezy kończyny górnej

Przygotowany poniżej trening pomoże wzmocnić zarówno mięśnie tułowia, brzucha, pleców, jak i zachowanej kończyny górnej oraz nóg. Ważne, aby podczas ćwiczeń aktywować również kikut.

Ćwiczenia rozciągające mięśnie kikuta

Ćwiczenia mające na celu zachować elastyczność mięśni otaczających kikut można rozpocząć w krótkim czasie po amputacji. Jeżeli samodzielne wykonywanie ruchów kikutem sprawia Ci trudność, możesz pomóc sobie drugą ręką lub używając do tego np. ręcznika. Ważne jest zachowanie możliwie pełnej ruchomości kikuta w każdym kierunku.

Poprawa zręczności zachowanej kończyny

W zależności od tego czy amputacji uległa kończyna dominująca czy niedominująca powinien zostać dopasowany odpowiedni trening zachowanej kończyny. Podczas treningu warto zwrócić uwagę na ćwiczenia motoryki, zręczności oraz siły. Dodatkowo czynności takie jak pisanie czy mycie zębów powinny zostać przećwiczone.

Trening wzmacniający kikut

Przed rozpoczęciem zaopatrzenia w protezę ważne jest wykonywanie ćwiczeń mających na celu wzmocnienie mięśni znajdujących się w obrębie kikuta oraz zachowanej kończyny. Oprócz zachowania pełnej ruchomości kikuta i zręczności zachowanej kończyny trening wzmacniający ułatwi operowanie protezą. Dzięki temu łatwiej będzie wrócić do samodzielności i życia sprzed amputacji.

Trening wzmacniający mięśnie tułowia

Szczególnie ważne jest, abyś po amputacji kończyny górnej zachowana została pełna ruchomość tułowia. Pomoże to zapobiec patologicznym zmianom zachodzącym w obrębie kręgosłupa. Ze względu na brakujący ciężar kończyny po jednej stronie może dojść do zmian w ustawieniu kręgosłupa i przesunięcia środka ciężkości ciała. Ćwiczenia wzmacniające mięśnie tułowia pozwolą zapobiec zaburzeniom postawy i pojawianiu się dolegliwości bólowych.

Pielęgnacja blizny pooperacyjnej i skóry kikuta

W czasie pobytu w szpitalu lekarz i personel medyczny zatroszczą się o pielęgnację rany pooperacyjnej oraz zmianę opatrunku. Po wyjściu ze szpitala warto kontynuować podjęte już działania - pielęgnację kikuta, blizny pooperacyjnej i ćwiczenia usprawniające. Regularna i intensywna pielęgnacja kikuta pozwoli na sprawniejsze użytkowanie protezy.

Hartowanie skóry kikuta

Często zdarza się, że po amputacji skóra kikuta jest bardzo wrażliwa. Warto podjąć działania, które pomogą pozbyć się nieprzyjemnych odczuć. Pomoże w tym masaż skóry kikuta wykonywany początkowo przy pomocy np. ręcznika z froty. Masaż powinno wykonywać się w kierunku od szczytu kikuta do ciała.

Kolejnym etapem jest wykonywanie masażu lub oklepywania kikuta przy pomocy miękkiej szczotki lub piłeczki z kolcami. Intensywność masażu należy dostosować do swoich indywidualnych odczuć. Działania te pozwolą zwiększyć odporność skóry na dotyk.

Zachowanie odpowiedniej higieny kikuta, codzienne mycie przy pomocy letniej wody i przyjaznego dla skóry mydła jest również bardzo istotne. Produkty pielęgnacyjne Ottobock pozwolą zachować skórę kikuta w dobrym stanie.

Pielęgnacja i mobilizacja blizny pooperacyjnej

W większości przypadków już w przeciągu pierwszych trzech do czterech tygodni po operacji dochodzi do zabliźnienia rany pooperacyjnej. Powstała blizna pomimo, że na zewnątrz wygląda na dobrze wygojoną i jedynie nieznacznie zmienia swoją barwę nie oznacza, że jest całkowicie wygojona. Proces całkowitego wygojenia rany również wewnątrz może trwać nawet do dwóch lat. Zależy to w dużej mierze od indywidualnych predyspozycji pacjenta i wielkości rany.

Blizna powinna być również regularnie nawilżana kremami bez detergentów i sztucznych barwników. Intensywna pielęgnacja pozwoli zachować bliznę miękką i elastyczną oraz bardziej odporną na obciążenia. Dzięki temu użytkowanie protezy będzie bardziej komfortowe, a ruchy w protezie nie będą powodować dolegliwości bólowych o obrębie kikuta.

Rehabilitacja

Jeżeli rana kikuta będzie wygojona to w kilka tygodni po operacji można rozpocząć właściwą fazę usprawniania, która z reguły trwa około pół roku.